Yaşlı Bakım Hizmeti.

140

Türkiye’de yaşlı bakım hizmeti; yaşlılık kavramının değişiklik göstermesi ve toplumun yaşlıya bakış açısındaki değişimlere paralel olarak hizmette de değişiklikler göstermiştir.

Devlet tarafından önceleri sadece kurumda bakım hizmeti olarak başlanan uygulama daha sonraki yıllarda buna ilave olarak evde bakım hizmeti de verilmeye başlanılmıştır.

Buradaki önemli kriter ise kişinin kendine uygun olan hizmeti alabileceği yere doğru karar verilmesidir.

Sosyal devlet anlayışı ile konuya yaklaşım gösteren devlet, daha sonra konuyu sadece sosyal politikalar oluşturma düzeyinde tutarak, görevi yerel yönetimlerle de paylaşarak Büyükşehir belediyelerinin de bu konuda sorumlu görev almasını sağlamıştır.

Konuya İlişkin Okumalar.

Bu konu hakkındaki BM Evrensel Yaşlı Hakları bildirgesini http://www.ukgid.org/proje/14-evrensel-yasli-haklari

ile Yaş Almak ve Refah okumanızı öneririz.

Türkiye’de toplumsal bakım düzeyinde yerel yönetimler özellikle de büyükşehir belediyeleri hizmet sunmaya başlamışlardır.

Bakanlığın verilerine göre, Aralık 2019 itibarıyla Türkiye genelinde 99’u resmi, 255’i özel engelli bakım merkezi, 153’ü resmi, 242’si özel huzurevi, 150 Umut Evi, 69 engelli gündüz yaşam merkezi, 32 Yaşlı Yaşam Evi ve 27 gündüz yaşlı yaşam merkezi olmak üzere 1027 bakım kuruluşu bulunuyor. 

Bu kapsamda 700 Bin kişiye evde bakım hizmeti verilmektedir.

Türkiye’de yaşlı nüfus artışı düşünüldüğünde aktif yaşlanma için yaşlı hizmet merkezlerine duyulan ihtiyacın gün geçtikçe arttığı bir gerçektir.

Resmi Gazete’de 23/7/2004 yayınlanan “Büyükşehir Belediyesi Kanunu”na göre Büyükşehir belediyesinin uzun süreli bakım konusunda görev, yetki ve sorumlulukları tanımlanmıştır.

Buna göre; Büyükşehir Belediyeleri, Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile;

Yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek;

Bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksekokullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile iş birliği yapmak ile görevlendirilmiştir.

Türkiye’de 30 ilde büyükşehir belediyesi bulunmaktadır.

Büyükşehir belediyeleri yaşlılara ve engellilere, kronik hastalıkları olanlara uzun süreli bakım desteği kapsamında evde sağlık bakımı, evde sosyal bakım, evde destek hizmetleri sunulmaktadır.

Bu kapsamında çok az sayıda belediye ya da valilik çağrı sistemi kullanarak bilişim sistemlerinden ve teknolojiden yararlanmaktadırlar.

Yaşlı Bakım Hizmeti Yerel Yönetim Örnekleri.

Yaşlı Bakım Hizmeti.
Ankara Örneği.

Türkiye’de ilk olarak diğer yerel yönetimlerden farklı ve Türkiye’de yalnızca Ankara’da olan “Yaşam Destek Merkezi” modeli oluşturulmuştur.

Ankara Valiliği tarafından kurulan “Yaşam Destek Merkezi” inde bir çağrı merkezi bulunmaktadır.

Bu uygulamanın amacı kentsel ortamda yalnız yaşayan, yaşlı, hasta, engelli ve yatalak hastaların yardımlarına, boyunlarına taktıkları bir düğme yoluyla en kısa sürede ulaşma esasına dayanmaktadır.

Düşen, yaralanan, kalp krizi geçiren, tansiyonu yükselen, yani evinde herhangi bir yardıma gerek duyan bir kimse elinin altındaki düğmeye basarak telefon ve diyafon aracılığıyla yardım istemektedir.

Cihazın düğmesine basıldığında kişinin bilgileri, kullandığı ilaçlar, geçirdiği hastalıklar, ulaşılabilecek yakınları, komşuları çağrı merkezindeki bilgisayarın ekranına gelmektedir.

Bu sisteme abone olan engelli ve yaşlıların bilgileri sistemde mevcuttur.

Eğer yaşlı ya da engelli çağrıya cevap veremeyecek, konuşamayacak durumda ise orada bir sorun olduğu düşünülerek hemen yardıma gidilmektedir.

Kişinin hastaneye götürülmesi gerektiğinde hasta nakil aracı da temin edilmektedir.

Bu hizmet Ankara Valiliği tarafından finanse edilmektedir.

Türkiye’de Ankara Büyükşehir Belediyesi Yaşlılara Hizmet Merkezi, yaşlıların ev ortamlarında desteklenmeleri ve toplumdan soyutlanmadan yaşamlarına devam etmelerini sağlamak amacıyla 5 Eylül 1994 tarihinde kurulmuştur.

Bu merkezin hizmetlerinin amacı; üyelerine günlük yaşamlarını kolaylaştıran ve  yalnız olmadıklarını onlara hissettirerek, ilgi, sevgi ve şefkatle yaşlıların onurlu bir yaşam sürmelerini sağlamaktır.

Bu Merkezden 2018 tarihi itibarıyla destek alan üye sayısı Toplamda 661 bin 848  olmuştur.

Üye olan vatandaşların eşleri de üye olarak hizmetlerden yararlanmaktadırlar.

Evde sağlık ve sosyal bakım hizmetleri ile temizlik vb. evde destek hizmetlerinin yanı sıra;

Eğitim programları, konser, sinema organizasyonu, yemek organizasyonu ve gezi programları ile de yaşlıların topluma katılmaları desteklenmekte ve yaşam boyu öğrenme fırsatlarından yararlanmaları sağlanmaktadır.

Ödeme gücü olan yaşlılardan hizmet bedeli alınmaktadır.

 Ödeme gücü olmayan yaşlılara ise hizmetler ücretsiz sunulmaktadır (https://www.ankara.bel.tr/sosyal-hizmetler/yasli-hizmetleri/yaslilara-hizmet-merkezi).

İstanbul Örneği.
Yaşlı Bakımı İstanbul Örneği.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sağlık ve Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı tarafından uzun süreli bakımı desteklemek amacıyla evde sağlık hizmeti, ihtiyaç sahibi hastalara evlerinde sağlık hizmeti vermek amacıyla 2001 yılında başlatılmıştır.

 İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen evde sağlık hizmetlerinin amacı;

Evde sağlık hizmetine ihtiyaç duyan hasta, engelli veya yaşlılara ulaşılması, hasta ve yakınlarının, sahip olduğu hastalıkları hakkında eğitimli ve kendine yeterli hale getirilmesi sağlanarak;

Bilinçsiz sağlık uygulamaları ile oluşabilecek komplikasyonların önlenmesi ve hastalık seyrinin ağırlaşmasının engellenmesi;

Sağlık hizmetinin hastanın evine kadar götürülmesi ile hem hastanelerde meydana gelebilecek yığılmaların önlenmesi, hem de hastanede yatış sürelerinin azaltılması bu suretle tedavi maliyetlerinin düşürülmesi ve ülke ekonomisine katkıda bulunulmasıdır. (http://www.ibb.gov.tr/sites/SaglikVeSosyalHizmetler/evdesaglik/Pages/AnaSayfa.aspx).

Anadolu Örnekleri.

Orta Anadolu Bölgesi’nde Konya Büyükşehir Belediyesi Sosyal Belediyecilik çerçevesinde 2005 yılında Evde Bakım Merkezi’ni kurmuştur.

Konya genelinde sosyal güvencesi olmayan özürlü, yaşlı, hasta ve bakıma muhtaç ailelere hizmet verilmektedir (http://www.konya.bel.tr/kurumsalayrinti.php?id=22).

Ege Bölgesi Örneği.

Ege Bölgesi’nde İzmir Büyükşehir Belediyesi doktor, hemşire, hasta bakıcı, sosyolog ve temizlik görevlilerinden oluşan ekiple hasta, yaşlı ve kimsesizlere “evde bakım” hizmeti vermektedir.

Haftada bir gün ziyaret ederek sadece yara bakımı ve pansuman yapan, hasta yatağı dağıtan İzmir Büyükşehir Belediyesi, son olarak evlerde temizlik uygulamasını da başlatmıştır.

Belediyelerin yaşlılar ve engellilere bakım hizmetini desteklemek için 2016 yılında “Yaşlı Destek Programı” (YADES) başlatılmıştır.

Bu program Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından Türkiye’de ikamet eden 65 yaş üstü yaşlıların korunması ve desteklenmesi ile biyo-psiko-sosyal bakıma ihtiyacı olanların, yaşadıkları mekânlarda gerekli olan bakımlarının yapılarak yaşamlarının kolaylaştırılmasını amaçlamaktadır.

Birçok ilde bu ve benzeri uygulama yapılmışsa da çoğu yerel yönetimlerin bu konuda fazla yol aldığı söylenemez.

Yaşlı Yaşam Evleri.

Bu model 2012 yılında uygulanmaya başlanmıştır.

Bu modelde aynı cinsiyetten 3-4 yaşlı bir konutta yaşamaktadır.

Yaşlı Yaşam Evi Örneği.

Bu modelin amacı yaşlı bakımında aktif yaşlanmayı ve yaşlıların topluma katılımını desteklemek, sosyal dışlanmayı önlemektir.

Kışla tipi kurum bakım modeline alternatif olarak yaşlı yaşam evleri oluşturulmuştur.

Bu evlerde günlük ev ile ilgili işler, mutfak düzeni ve yemek, yaşlıların kişisel bakımına destek olma gibi işler bakım elemanları tarafından yürütülmektedir.

Ayrıca yöneticiler ve profesyonel meslek grupları bu evleri sıklıkla ziyaret etmektedirler.

Yaşlı yaşam evlerinin olanaklarından ve personelden yararlanılması için mevcut huzurevlerine yakın olması genellikle tercih edilmektedir.

Bu nedenle yaşlının yerinde yaşlanma amacından uzaklaşmaktadır.

Yaşlı yaşam evleri yaşlının yaşamını geçirdiği mahallede ve sosyal ortamında yaşamını sürdürmesi fikrine dayanmakla birlikte yaşlı yaşam evleri ile ilgili yaygın bir ağ oluşturulamamıştır.

Yaşlı yaşam evlerinin yaygınlaşması sürecinde yönetim ve personel desteğine ihtiyaç duyulacaktır.

Yaşlı Hizmet Merkezleri.

Bu hizmet modeli, gündüzlü bakım kapsamında yaşlıların boş zamanlarını profesyonel bir şekilde değerlendirebilecekleri, aktif yaşamı ve toplumsal katılımı destekleyecek uygulamaları içeren merkezlerden oluşmaktadır.

Yaşlı Hizmet Merkezi Örneği.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na bağlı olarak beş yaşlı hizmet merkezi bulunmaktaydı.

Bugün ise 426 Huzurevi ve Yaşlı Rehabilitasyon Merkezinde toplam 27.500 yaşlıya bakım ve sağlık hizmeti verilmektedir.

 Sosyal hizmet müdahalesinin ve takibinin gerçekleştirilmesi,;

çocuk, genç, kadın, erkek, engelli, yaşlı bireylere ve ailelerine koruyucu, önleyici, destekleyici, geliştirici, rehberlik ve danışmanlık odaklı sosyal hizmetlerin yürütülmesi amacıyla kurulan Sosyal Hizmet Merkezlerinde,

(SHM) Yaşlı Hizmet Merkezleri ek birim olarak yer almıştır.

9 Şubat 2013 tarihli ve 28554 sayılı resmi gazetede Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından hazırlanan

Sosyal Hizmet Merkezleri Yönetmeliği” yayınlanmıştır.

Bu yönetmelikte yaşlı hizmet merkezleri ile ilgili olarak;

“Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olan aile danışma ve toplum merkezleri,

gündüzlü hizmet veren çocuk ve gençlik merkezleri ile yaşlı hizmet merkezlerinin binalarının,

merkez binası olarak hizmet sunmaya elverişli olduğu Bakanlıkça uygun görülenler,

başka bir işleme gerek kalmaksızın faaliyetlerine merkez olarak devam ederler.

Aksi takdirde bu yerler, Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten itibaren en geç bir yıl içerisinde kapatılır.

Kapatılan kuruluşlar tarafından sunulmakta olan hizmetler, en yakın merkez tarafından sunulmaya devam olunur” açıklaması bulunmaktadır.

Türkiye’de evde bakım hizmetine de önem verilmektedir.

Bu hizmetin kalitesinin arttırılmasına çalışan bakanlık;

Hizmet kalitesi ölçüm standardı getirerek, Web tabanlı bir yazılım hazırlanmasına ve bu hizmetin kalite performansının ölçülmesine karar veriştir.

Bakıma muhtaç hastası ve ağır engelli raporlu yakını olan herkes, evde bakım parası almak için başvurabiliyor..

Parkinson, demans, böbrek yetmezliği gibi hastalıkları olanların sağlık raporunda ağır engelli ibaresi bulunması halinde, yakınlarına bakım aylığı ödeniyor.

SGK, evde bakım aylığı alan 700 bin kişinin düşük sigorta primiyle emekli olmasını sağlayacak bir çalışma da yapıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Close
KIRKINDAN SONRA © Copyright 2020. All rights reserved.
Close
× Bize yazabilirsiniz !