İleri Yaş.

182

İleri yaş olarak hepimiz için farklı bir dönem olabileceği gibi genel anlamı ile kendimizi nasıl hissetiğimiz ile ilgili bir dönemdir.

Ortalama ömür uzaması sebebi ile ileri yaş dönemimiz de daha öteye gitmiş,oldukça da uzun bir dönemi kapsamaktadır.

İleri Yaş ve Yaşlanmak.

Yazımıza İleri Yaş ile ilgili söylenmiş bazı atasözlerimiz ile başlayalım.

 • “Ununu elemiş, eleğini asmış”,

• “yaşı 70 işi bitmiş”,

 • “kurt kocayınca köpeklerin maskarası olur”,

• “elin ermez, gücün yetmez”

Bu dönemi doğru anlamak için önce bazı Tanımlamalar ile başlayalım.

İleri Yaş Terim ve Tanımları.

Gerontoloji Nedir?

Yaşlanma bilimi ;Yaşlanmayı biyolojik, sosyolojik, ekonomik ve çevresel yönleri ile inceleyen bilim dalıdır.

Geriatri Nedir?

Yaşlıların sağlık sorunlarını, hastalıklarını, sosyal ve fonksiyonel yaşamlarını, yaşam kalitelerini ile birlikte koruyucu sağlık uygulamaları ile ilgilenen bir bilim dalıdır.

İnsan türünün doğduğu andan içinde bulunduğu ana kadar yaşadığı süreç Kronolojik Yaş,

İçinde bulunulan yaş basamağının zaman birimi ise Biyolojik Yaş olarak tanımlanmaktadır.

Yaşlanmak.

Yaşam evreleri 4 e ayrılır. bunun Üçüncü ve Dördüncü evreleri yaşlılık ve ileri yaşlılık dönemidir.

Yaşlılık dönemimiz, dünyada yaş ortalamalarının yükselmesine bağlı olarak uzayan bir süreçtir.

Bu uzayan süreç 65 yaş ile başlayıp 80-85 yaşa kadar devam etmektedir.

Bu sürecin uzaması hem devletlerin yaşlanan nüfusa karşı politikalarını farklılaştırarak geliştirmesini, hem de kişilerin bu dönemle ilgili kişisel planlarını doğru yönetmesini gerektirmektedir.

Yaşlanmış ve hala uzayan üçüncü evre yaşam ile ilgili politikalarını gözden geçirerek geliştiren Avrupa örneği Türkiye için iyi bir örneklemdir.

Fakat bu örneği kendi vatandaşımızın yaşam tarzı, gelenek ve adetlerine göre uyarlamamız gerekmektedir.

Yaptığımız araştırmalarda son 2 dönemlik,10 ar yıllık kalkınma planında devletimizin yaşlanan nüfus ile ilgili politikalarında bazı değişiklikler görmekteyiz.

Bu değişiklik özellikle yaşamımızın dördüncü ve son evresin olan vücudun tamamen yıkıma uğradığı yaş evresinde imkan dahilinde, kişilerin evlerinde ve kendi yaşam alanlarında bakımlarının sürdürülmesi yönünde politikalar geliştirildiği yönündedir.

Dördüncü yaşam evresi; Zamanın etkisine bağlı olarak, tüm vücutta ortaya çıkan biyolojik bir süreç olup, ilerleyen dönem ile işlev kaybı gerçekleşen bir süreçtir.

Bu dönemin başladığı süreçte birey bağışıklık sistemine bağlı olarak hastalıklara karşı dayanıksız hale gelmektedir.

Siz Hangisini Kabul Ediyorsunuz?

Yaşlanma mı? Yaş Alma mı?

Dünya Sağlık Örgütü(DSÖ) 65 yaşı Yaşlılık başlangıcı olarak kabul etmektedir.

Yaşlılık dönemlerle anılmaktadır. Bu dönemler ise şu şekilde evrelere ayrılmıştır.

65-74 yaş arası ‘geç yetişkinlik’

75-84 yaş arası ‘yaşlılık’

84 yaş ve üzeri ‘ileri yaşlılık’ olarak belirtilmektedir.

Yaş ilerledikçe, özellikle yaşlılık başlangıcından itibaren bedende bazı değişiklikler başlar.

Biz fark etmesek de aslında vücuttaki değişim 40 yaşımızdan itibaren başlıyor.

Bu Değişimler.

Kardiyovasküler sistemimizde, Solunum sistemimizde, Derimizde,Üreme sistemimizde,Kas ve İskelet sistemimizde,Üriner sistemimizde, Sinir sistemimizde,Metabolik sistemimizde, İmmün sistemimizde ve Duyumuzda olmaktadır.

Bunların dışında Yaş ilerledikçe ruhsal ve sosyal değişiklikler yaşarız.

Bunlardan Bazıları.

Çocuklarınız varsa onların evden ayrılmaları,

Emeklilik ,eş kaybı gibi nedenler ile içe kapanma, işe yaramama hissi,

Eskiye özlemin artması hissi,

Genç nesiller ile iletişimin azalması,

Bunların Sonucu Olarak da.

Depresyon,Demans veya Alzhimer,Uyku bozuklukları vs. nedenlere sebep olabilmektedir.

Yaşlı kişiye yaklaşım şeklimiz nasıl olmalıdır?

Yaşlı kişi hasta değildir. Buna göre yaklaşım gösterilmelidir.

İleri yaştaki kişiye doğru bakım uygulanması için teşhisin doğru konulması gerekir.

Yaşam aktiviteleri gözlenmeli ona göre yaklaşım şekli belirlenmelidir.

İleri Yaş ve Kişinin Günlük Yaşam Aktiviteleri.

Giyinmek, Beslenmek, Banyo ve Tuvalet ihtiyacı,Telefonu kullanmak,Yemek hazırlamak,Ev işleri,Mali durum yönetimi,Alışveriş yapmak  vs.dir.

Bu aktivitelerin gerçekleştirmesinde,  kişinin yaşı ilerledikçe daha fazla desteğe ihtiyaç duyacağı dikkate alınmalıdır.

Buna göre önlemler geliştirilmelidir.

İnsan ömrü uzadıkça sağlıklı yaşlansak dahi bakım ihtiyacı artmaktadır.

Buna bağlı olarak da devlet, halkının uzayan yaşamındaki risklere karşı önlemler almaktadır.

Bunlardan bir tanesi de Resmi veya özel olarak kurulan yaşlı bakım evleri, huzur evi,rehabilitasyon merkezleridir.  

İnsan ömrünün uzaması ve karmaşıklaşması ile birlikte uzayan ömürde bazı yeni hastalıklar çıkmaktadır.

Bu hastalıkların bir kısmı da vücudumuzun önemli organlarından olan beyinde  gerçekleşmektedir. İleri yas icin Talat Halman’ın 12 maddelik andı.

Hakkında kısıtlı bilgiye sahip olsak da bilinen bir gerçek, yaşlılık ile 65 yaş üzerinde olan kişilerde beyin hücrelerinin bir kısmının ölümü ile ortaya çıktığı yönündedir.

İleri yaştaki kişilerin daha iyi bir dönem geçirmeleri için Devlet veya Özel sektör tarafından Huzur evi, Yaşlı bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri kurumakta veya kuruluşunu teşvik etmektedir.

Huzur evleri ile Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği.
Huzurevi.

Bu Yönetmelik, 2828 sayılı  Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu’nun 15 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. https://www.resmigazete.gov.tr/

Bu Yönetmeliğin amacı, Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerinde bakım görecek 60 yaş üzerindeki yaşlıların saptanması, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırılması, verilecek hizmetin tür ve niteliği ile işleyiş esaslarını belirlemek, personelin görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Bu Yönetmelik,

60 yaş ve üzerindeki muhtaç yaşlıları korumak, bakmak, sosyal, psikolojik ve fiziksel gereksinimlerini karşılamak.

Sürekli bakıma ve rehabilitasyona gereksinim duyanlara;

Bakım ve rehabilitasyon hizmeti vermekle görevli ve yükümlü olan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı Huzur evleri ile Huzur evi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerini kapsar.

Yaşlı Bakım Evi.
Huzur Evi

60 yaş ve üzerindeki  yaşlı kişileri huzurlu bir ortamda korumak, bakmak ve bu kişilerin sosyal ve psikolojik gereksinimlerini karşılamak amacıyla kurulan yatılı sosyal hizmet kuruluşunu,

Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi.

Yaşlı kişilerin yaşamlarını  sağlık, huzur ve güven içinde sürdürmeleri amacıyla, kendi kendilerini idare edebilecek şekilde rehabilitasyonlarının sağlandığı , tedavisi mümkün olmayanların  ise sürekli  olarak özel bakım altına alındığı yatılı sosyal hizmet kuruluşunu,

Rehabilitasyon.

 Doğuştan veya sonradan her hangi bir hastalık yada kaza sonucu kalıcı veya geçici olarak bedensel ve zihinsel yeteneklerini değişik derecelerde yitiren yaşlıların;

Mevcut fonksiyon kapasitelerinin belirlenerek tedavi edilmesi;

Geriye kalan güç ve yeteneklerinin geliştirilerek fiziksel, psikolojik sosyal ve ekonomik yönden var olan kapasitelerinin desteklenmesi,

günlük yaşamda bağımsız duruma gelmelerine yönelik çalışma ve yardımların tümünü,

Özel Bakım.

Ruh sağlığı yerinde olup ,bulaşıcı hastalığı olmayan, yatağa bağımlı ya da fiziksel ve zihinsel gerilemeleri nedeniyle özel ilgi, destek ve koruma gerektiren yaşlılara verilen hizmeti ifade eder. 

Başvuru Mercileri.

Huzur evi ve Merkezlerde bakım görmek isteyen yaşlılar;


a)  Yaşadıkları mahaldeki Huzur evi ve/veya Merkez Müdürlüğüne,

b)  İlçe Sosyal Hizmetler Şube Müdürlüğüne,

c)  İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne,

d)  Genel Müdürlüğe

bir dilekçe ile başvuruda bulunabilir

Mülki idare amirleri, muhtarlar, kolluk kuvvetleri, belediye başkanlıkları, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile vatandaşlar tarafından il müdürlüklerine bildirilen acil durumdaki yaşlılar için, kabul süreci başlatılır.

Basın yayın organlarındaki haberler de bildirim olarak kabul edilmektedir.

Kabul koşulları.

Huzur evlerine ve Merkezlere kabul edilecek yaşlılarda aranacak nitelikler aşağıdadır.
 

a) Huzur Evlerine Kabul Koşulları .
 

1)  60 yaş ve üzeri yaşlarda olmak,

2)  Kendi gereksinimlerini karşılamasını engelleyici bir rahatsızlığı bulunmamak yeme, içme, banyo, tuvalet ve bunun gibi günlük yaşam etkinliklerini bağımsız olarak yapabilecek durumda olmak,

3)  Ruh sağlığı yerinde olmak,


 4)  Bulaşıcı hastalığı olmamak,
 

5)  Uyuşturucu madde yada alkol bağımlısı olmamak,
 

6)  Sosyal ve/veya ekonomik yoksunluk içinde bulunduğu sosyal inceleme raporu ile saptanmış olması.

 b) Merkezlere Kabul Koşulları .


 1)  60 yaş ve üzeri yaşlarda olmak,

2)  Bedensel ve zihinsel gerilemeleri nedeniyle süreli ya da sürekli olarak özel ilgi, desteğe,  korunmaya ve rehabilitasyona gereksinimi olmak,
 

3)  Ruh sağlığı yerinde olmak,

4)  Bulaşıcı hastalığı olmamak,

5)  Uyuşturucu madde ya da alkol bağımlısı olmamak,

6)  Sosyal ve/veya ekonomik yoksunluk içinde bulunduğu sosyal inceleme raporu ile saptanmış olmak

Huzur evi ve merkezlere kabul koşullarına sahip olmasına karşın;

İlgili belgeler düzenleninceye kadar mağdur olabileceği düşünülen yaşlı için sosyal inceleme raporu düzenlenir.

Mülki idare amiri onayı ile  kuruluşa misafir olarak kabul edilir.

Daha sonra ilgili belgeler düzenlenir, yaşlı aynı kuruluşta kalır yada  başka kuruluşa tertibi yapılır.  

Huzur evi ve merkezlere girmek üzere başvuran, ekonomik yoksunluğu saptanan ancak sırada bekleyecek olan yaşlılara, gerek duyulması halinde il müdürlüğünce ayni ve nakdi yardım yapılır.

Düzenlenmesi gereken belgeler.
b)  (Değişik:RG-31/7/2009-27305)  T.C. Kimlik Numarası beyanı,

c)  (Mülga:RG-31/7/2009-27305) 
 

d)  Gelir durumunu gösterir belge örnekleri,


e)  (Değişik:RG-31/7/2009-27305)  Sağlık raporu,

f)  Sosyal çalışmacı tarafından düzenlenecek sosyal inceleme raporu ,

g)  İl müdürlüğünce düzenlenecek yoksulluk belgesi.

 
(Değişik:RG-31/7/2009-27305)  Sağlık raporunun karar bölümünde; “Huzur evine girmesinde sakınca yoktur”

ya da ;

“Huzur evi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde bakım görmesinde sakınca yoktur” ibaresi yer alır.

(Mülga üçüncü fıkra:RG-31/7/2009-27305) 

İleri Yaş.

Sosyal çalışmacı tarafından yaşlının ikametgahında yapılacak sosyal inceleme sonucunda düzenlenecek raporun sonuç ve değerlendirme bölümünde;

Sosyal, fiziksel, ekonomik, ruhsal, zihinsel özellikleriyle değerlendirilen yaşlıya uygun hizmet modeli, hangi kuruluşa yerleştirilmesinin uygun olacağı bilgileri  yer almalıdır.


 Sosyal inceleme sırasında ekonomik yoksunluğu saptanan yaşlı hakkında;

Tapu,Vergi dairesi ve Mal müdürlükleri ile belediye başkanlığında yapılacak araştırmalarda adına kayıtlı menkul ve gayrimenkul bulunmadığının saptanması durumunda il  müdürlüğünce yoksulluk belgesi düzenlenir. 

Ücret Durumu.

Kuruluş yaşlılarından alınacak aylık bakım ücreti, oda, yatak, yemek ve bakım giderlerini kapsar.

Ücrete ilişkin genel esaslar  aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
 

a) Sosyal İnceleme Raporu Dayanak Alınarak,

Kanunen bakmakla yükümlü kimsesi olmayan,sosyal güvenlik kuruluşlarından emekli,dul ve yetim aylığı almayan yapılacak araştırmalar sonucunda adına kayıtlı menkul ve gayrimenkulü bulunmadığı;

Ya da adına kayıtlı gayrimenkulü olup da;

sağladığı gelirle yaşamını sürdüremeyeceğinin saptanması sonucunda yoksulluk belgesi düzenlenen yaşlılar ile;

Kanunen bakmakla yükümlü kimsesi olup da, yükümlülerin ekonomik gücünün yeterli olmadığı saptanan yaşlılar ücretsiz, ekonomik gücü yeterli olup da, sosyal yoksunluk içinde bulunan yaşlılar ise ücretli olarak kabul edilir. 


 b) Bakım ücretini yaşlı yakınlarının ödemesi halinde;

Ödemeyi üstlenen kişiden, yüklenme senedi alınır.
 

c)  1005 sayılı İstiklal Madalyası verilmiş Bulunanlara,Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca aylık bağlanan kişiler.

Bu gelirlerinden başka hiçbir yerden geliri olmadığını belgelemesi durumunda, varsa eşleri ile birlikte ücretsiz kabul edilir.

d) Kuruluşta bulundukları süre içerisinde olağanüstü bir nedenle gelir ve varlıklarını kaybedenler.

Kendilerine kanunen bakmakla yükümlü kimsesi bulunmayan ya da olup da yükümlüsünün ekonomik gücü yeterli olmayanlar.

Bu durumu belgeleyen yaşlılar hakkında düzenlenecek sosyal inceleme raporu dayanak alınarak kuruluş müdürünün onayı ile ücretsiz kalmaları sağlanır.
 

e) Kuruluşa ücretsiz olarak kabul edilen ancak ücretlerini ödeyecek kadar mal ve geliri bulunduğu saptananlar hakkında;

Gerekli kanuni işlemler yapılarak bakım ücretliye dönüştürülür.

Geriye yönelik borç çıkarılarak, kanuni faiziyle birlikte tahsil edilir. Ücretli bakımı kabul etmeyenlerin İl Müdürlüğünün onayı ile kuruluşla ilişkisi kesilir ,ancak borç ödeme yükümlülüğü saklı kalır.
 

f) Ücretin her ayın 10 una kadar peşin olarak tahsil edilmesi esastır. Ancak ilgili ay içinde tahsil edilmek koşuluyla yaşlı veya yaşlı yakınlarının gelirlerine yönelik özel durumlarını belgelemesi durumunda o yaşlıya ait ödeme günü saptanabilir.

g) Ücretli yaşlılardan talebi olanlara, yapılacak değerlendirme sonucuna göre mağduriyetlerinin önlenebilmesi amacıyla,  aylık bakım ücretinde indirim yapılabilir.

h) Kabul edilebilir bir mazeret göstermeksizin ücret yatırmayan yaşlı veya yaşlı yakınlarına ilgili ayın en geç 25’inde yazılı uyarı yapılarak, ay sonuna kadar ödeme yapması istenir ve tahsili sağlanır. Farklı tarihlerde 3 kez  uyarı yapılan yaşlı il müdürlüğünün onayı ile kuruluşla ilişkisi kesilir.

ı) (Mülga:RG-31/7/2009-27305) 

i) Kabul sırasında gün hesabı ile ücret tahsil edilir. Nakil nedeniyle kuruluştan ayrılacak yaşlıdan da gün hesabı ile ücret tahsil edilir.

 k) Nakil dışındaki nedenlerle yaşlı kuruluştan ayrıldığında, tahsil edilen ücret iade edilmez. Ancak bir aydan fazla peşin alınan ücretler iade edilir.

 
Yukarıdaki genel esaslar çerçevesinde her yıl içinde alınacak ücretler Genel Müdürlükçe tespit edilir.

Bağışlar.

Kuruluşa yapılan ayni bağışlar, taşınır işlem fişi karşılığında kabul edilir ve 18/1/2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliğine göre işlem yapılır.Kuruluşa yapılan her türlü şartlı nakdi bağışlar hakkında 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 40 ıncı maddesi hükümleri uygulanır.

Alzheimer ve Demans hastalığı:
Alzheimer ve Demans

Bunama zihin işlemlerini kaybetme şeklinde tanımlanabilir.

Yaşlılık ile ortaya çıkmakta ve genellikle 65 yaş üzerinde görülmektedir.

Yaşlılık engellenemez bir durumdur. Yaşlanan vücutta beyin hücrelerinin ölümü gerçekleşmektedir. Hastalık hakkında çok fazla bir şey bilinmemekle birlikte bulgular bu yöndedir.

Alzheimer hastalığı demansın en sık görülen tipidir.

65 yaş üstü her 100 hastadan 8’inde Alzheimer hastalığı görülmektedir.

Türkiye’de 300 bin civarı Alzheimer hastası olduğu düşünülmektedir.

Önümüzdeki yıllarda refahın artmasına paralel olarak insan ömrü uzamaktadır.

Buna paralel olarak da bu hastalığın daha da artacağı düşünülmektedir.

Genelde hafif hafıza kaybıyla başlayan ve ilerleyen bir seyir izler.

Hastalığın başında anahtarlarını kaybeden ya da kapıyı kapatmayı unutan yakınlarınız zararsız olarak görülebilir.

Ancak, hastalık orta ve son aşamalara doğru ilerledikçe hafıza kaybı daha kötüleşir ve tehlikeli durumlara yol açabilir.

Hastalık; Unutkanlık, karmaşık hesapları yapamamaya başlama, para hesabında ve yol bulmakta zorlanma gibi belirtiler göstermektedir.

Nedeni tam olarak bilinmediğinden mevcut yaşamında göstereceği değişimin bir yakını tarafından görülmesi durumunda bir hekime başvurmak gerekir.

Alzheimer ve Demans hastalarına evde bakmanın zor olması sebebi ile bu konuda hizmet veren özel merkezler mevcuttur.https://acikacik.org/

Hasta sayısının artmasına paralel olarak da bu merkezlerin sayısı artmaktadır.

Join the Conversation

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Close
KIRKINDAN SONRA © Copyright 2020. All rights reserved.
Close
× Bize yazabilirsiniz !