İlk Türkçe bundan 745 yıl önce 13 Mayıs 1277 da Karamanoğlu Mehmet bey tarafından yayınlanan ferman ile konuşulup ve yazılmaya başlanmıştır.
Konuyu farklı bir kaynaktan da okumak isterseniz de https://tr.wikipedia.org web sitesinden ilgili konuyu okumanızı öneririm.
Her şeyden önce Karamanoğlu Mehmet Bey, Konya şehrini Karamanoğulları topraklarına kattı ve Türkçeyi resmî dil ilan etti.
Ayrıca, konu hakkında Dil Bayramı ve Dil Öğrenmek başlıklı yazılarımızı da okumanızı öneririm.
13 Mayıs 1277’de yayımladığı bir fermanla, unutulma tehlikesiyle karşı karşıya kalan
Türkçenin kaderini değiştiren Karamanoğulları Beyliği hükümdarı Mehmet Bey,
“Bugünden sonra hiç kimse sarayda, divanda, meclislerde ve seyranda Türk dilinden başka dil kullanmaya” fermanıyla Türk tarihine damgasını vurmuş bir isimdir.
Bu suretle resmi devlet işlerinde kullanılan Arapça ve Farsçanın hâkimiyetine büyük bir darbe vurulmuştur.
Mehmet Bey’in fermanı Türk kültür tarihinin önemli olaylarından birisidir.
Türkçe ve Dil Bayramı
Günümüzde 13 Mayıs tarihi her yıl Karaman’da Dil Bayramı olarak kutlanmaktadır.
Karamanoğlu Mehmet Bey’in Konya’da kalması Moğol baskısından dolayı uzun süreli olmamıştır. Kendisi ancak Konya’da 37 gün kalmıştır.
Moğol baskısından dolayı Mersin ilinin Mut taraflarına gitmiştir.
Konya önlerine gelen Sahip Ata ise Mehmet Bey’i takip etmeye başlamıştır.
Ancak Mehmet Bey hükümdar ilan ettiği Siyavuş’u savaşa sokmayarak onu içerlerde müstahkem bir yere gönderdikten sonra kendisi iki kardeşi, amcaoğulları ve bir kısım kuvvetle Moğollara saldırmıştır.
Moğollar Mehmet Bey ile kardeşlerini ve amcaoğullarını öldürmüşlerdir.
Sonuçta bu olay 1277 tarihinde gerçekleşmiştir.
Fakat konunun tek kaynağı olarak gösterilen
İbn-i Bibi’nin “El Evamirü’l Alâ’iye Fi’l-Umuri’l-Alâ’iye” adlı eserinde bu olay şöyle anlatılmaktadır:
“Cimriyi şehre getirdiler. Devlethanede sultanların makamına oturttular…
Ertesi gün Cimri’yi büyük bir ihtişam ve debdebe içinde çok sayıda serheng, sayısız çevgândâr,
süslü candâr, silahdâr ve camedârla birlikte ata bindirip, şehrin etrafında gezmeye çıktılar.
Dönünce divan kurdular. Her tarafa makam sahibi kimseleri ve taraftarlarını çağırmak için ferman çıkardılar.
Bu günden sonra hiç kimse divanda, dergâhta, bârgâhta, mecliste ve meydanda
Türkçeden başka dil konuşmayacak diye karar aldılar.
Birkaç gün işleri yolunda gitti. Vezirlik Karamanoğlu Mehmet Bey’e verildi…”
Karamanoğlu Mehmet Bey, 1277 yılında Karadağ yakınlarındaki Kızıldağ’da
Selçuklu sultanı ile birleşen Tatar Hasan Giray Han ve ordularıyla girdikleri savaşta
kardeşleri Halil ve Kasım Beylerle birlikte şehit olmuştur.
Ancak bazı kaynaklarda yanındaki şehit olan kardeşleri Tanu ve Zekeriya olarak nakledilmiştir.
Ama mezarı Karaman’ın Ermenek ilçesine bağlı Balkusan Köyü’nde bulunmaktadır.
Orta Toroslar’ın, 1700 metre yüksekliğindeki Türkmen köyü Balkusan, 13 Mayıs 1277’de Türk Dil Fermanı’nı yayımlayarak, Farsçanın yerine Türkçeyi devlet dili ilan eden Karamanoğlu Mehmet Bey’in ve yakınlarının mezarlarına ev sahipliği yapmaktadır.
