Boza; Bir kış içeceği olarak Mısır, Arpa, Çavdar, Buğday veya Darı gibi tahıllardan yapılan fermente bir içecektir.
Ancak en yaygın olan tahıl türü ülkemizde de kullanıldığı gibi Darı dır.
8000 yılı aşkın süredir tüketilmektedir. Bu nedenle de Türk yemek kültüründe bilinen en eski içeceklerimizden birisidir.
Benzer konudaki Limonata Tarifi, Aşure Ayı ve Aşure Tarifi ve Osmanlı Şerbeti Tarifi yazılarımızı da okumanızı öneririm.
Günümüzde eski Osmanlı coğrafyası ile Orta Asya’nın bazı kısımlarında içilmektedir.
Balkan coğrafyasında Türkiye, Kosova, Bulgaristan, Makedonya, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Sırbistan, Romanya gibi ülkelerde ve Asya’dan Kazakistan, Kırgızistan kesimlerinde içilen bir içecektir.
Boza, genellikle kış aylarında içilmektedir.
Bozanın mevsimi 15 Eylül – 15 Mayıs arasındadır.
Şayet uygun şartlarda muhafaza edilirse bozanın içilebilecek kıvamını koruduğu süre 6 ya da 7 gün olmaktadır.
Boza, sokakta ve dükkanlarda bozacılar tarafından satılmaktadır.
Eski yıllarda akşamları yeni hazırlanmış sıcak bozalar sokaklarda bozacılar tarafından bağırılarak da satılmaktaydı.
Günümüzde ambalajlı olarak plastik veya cam şişelerde hatta karton Tetrapack kutular içerisinde satılmaktadır. Ancak kapağı açıldıktan sonra saklanması zorlaşmaktadır.
Tarihçesinde Çorlu ilçesinin Velimeşe Beldesinde üretilen Velimeşe Bozası, Edirne-İstanbul arasında işleyen trenlerde seyyar olarak satılmaya başlanmıştır.
Fakat Velimeşe Bozasına giderek artan talep karşısında, zamanla Ergene ve Çorlu ilçelerinde yaygın üretimi başlamıştır.
Velimeşe Bozası, 1960’lı yıllardan günümüze kadar alışıla gelmiş adıyla Velimeşe Bozası olarak bilinmektedir.
Sonuçta, belirtilen coğrafi sınırlar ile Velimeşe Bozası arasında ün bağı oluşmuştur.
Velimeşe Bozası Türk Patent ve Marka Kurumu https://www.turkpatent.gov.tr tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.https://tr.wikipedia.org
Boza’ nın Faydaları
Boza oldukça besleyici ve enerji veren bir içecektir.
Zengin bir karbonhidrat kaynağıdır.
Ayrıca; demir, fosfor, niyasin, sodyum, A vitamini, B1 vitamini, B2 vitamini, E vitamini ve mineral bakımından zengindir.
Kuru öksürüğe iyi gelmektedir.
Kemik ve kıkırdaklar için faydalıdır.
Ayrıca, emziren kadınlarda anne sütünü arttırır.
İçeriğindeki B ve Mineraller sayesinde cilt ve saç sağlığını korur.
Sindirime yardımcı olarak hazmı kolaylaştırır.
Her yiyecek veya içecek gibi fazla tüketilmesi durumunda da kilo alımına neden olmaktadır.
İstanbul’da En İyi Boza Nerede İçilir?
Her şeyden önce İstanbul’un bir çok semtinde cafe ve pastanelerde bulunmaktadır.
Fakat İstanbul’da en iyi Bozası Fatih semtindeki Vefa Bozacısında içilir. http://www.vefa.com.tr
Özellikle ismi ile de ünlenen Vefa Bozacısı Hacı Sadık Bey,1870 yılında Arnavutluk Prizren’den İstanbul’a gelmiştir.
Zamanın saraylı, aristokrat aileleri ile bürokratlarının oturduğu İstanbul’un en mutena semtlerinden biri olan Vefa’da, 1876 yılının Eylül ayında bozayı dünyadaki ilk resmi ticarethanesini açmıştır.
Sıcak bir içecek olarak algılanmasına rağmen aslında soğuk içilmektedir.
Üzerine Tarçın ve sarı leblebi ile birlikte tüketilen bozaya toz olarak tarçın ile üzerine sarı leblebiler bütün halinde atılmaktadır.
Ancak kıvamlı olmasından dolayı kaşık yardımı ile de tüketilebilmektedir.
