Dünya Yaşlılara Yönelik Şiddet, İstismar ve İhmal

Dünya Yaşlılara Yönelik Şiddet, İstismar ve İhmal Farkındalık Günü olarak her yıl 15 Haziran, dünyanın birçok ülkesinde anılıyor.

Bu özel gün, yalnızca yaşlı bireylerin maruz kaldığı olumsuzluklara dikkat çekmek için değil,

aynı zamanda toplumun vicdanını harekete geçirmek için de önemli bir fırsat sunuyor.

Çoğu zaman yaşlılara yönelik şiddet denildiğinde akla fiziksel şiddet gelir.

Oysa gerçek çok daha geniştir. Bazen bir söz, bazen görmezden gelinmek, bazen ekonomik hakların elinden alınması, bazen de yalnız bırakılmak bir istismar biçimi olabilir.

Üstelik dünya hızla yaşlanırken bu konu her geçen yıl daha da önem kazanıyor.

Dünya Yaşlanıyor, Yaşlılara Yönelik Sorunlar Büyüyor

Birleşmiş Milletler verilerine göre dünya tarihinde ilk kez 65 yaş ve üzeri nüfusun sayısı, 5 yaş altı çocukların sayısına yaklaşmış durumda.http://World Health Organization – Elder Abuse

Önümüzdeki yıllarda yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payının hızla artması bekleniyor.

Türkiye de bu dönüşümün dışında değil.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2025 yılı itibarıyla Türkiye nüfusunun yaklaşık %10’unu 65 yaş ve üzeri bireyler oluşturuyor. Emeklilik İçin Bilmeniz Gerekenler

Uzmanlar, bu oranın önümüzdeki 20 yıl içinde çok daha yüksek seviyelere ulaşacağını öngörüyor.

Yaşlı nüfus arttıkça sağlık hizmetleri, bakım ekonomisi, sosyal güvenlik ve barınma gibi konular önem kazanırken, yaşlı bireylerin korunması da toplumsal bir öncelik haline geliyor.

Yaşlılara Yönelik İstismar Nedir

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre yaşlı istismarı;

Güven ilişkisinin bulunduğu bir ortamda yaşlı bireye zarar veren ya da zarar verme riski taşıyan her türlü davranışı ifade eder.

Bu davranışlar farklı şekillerde ortaya çıkabilir.

Fiziksel Şiddet

• İtme
• Tokat atma
• Yaralama
• Fiziksel kısıtlama

Psikolojik Şiddet

• Sürekli eleştirme
• Küçümseme
• Tehdit etme
• Sosyal izolasyona zorlama

Ekonomik İstismar

Emekli maaşına el koyma

• Banka hesaplarını izinsiz kullanma
• Mülklerini baskıyla devralma

İhmal

• İlaçlarını vermeme
• Sağlık kontrollerini yaptırmama
• Temel ihtiyaçlarını karşılamama
• Bilinçli şekilde yalnız bırakma

Bazı durumlarda yaşlı bireyler maruz kaldıkları davranışın istismar olduğunu bile fark etmeyebilir.http://United Nations – World Elder Abuse Awareness Day

Yaşlılara Yönelik Sessiz Kalan Bir Sorun

Yaşlı istismarının en dikkat çekici yönlerinden biri görünmez olmasıdır.

Birçok yaşlı birey:

• Ailesini kaybetmekten korktuğu için,
• Çocuklarına yük olmak istemediği için,
• Yalnız kalmaktan çekindiği için,
• Utandığı için,

yaşadığı olumsuzlukları kimseyle paylaşmaz.

Bu nedenle uzmanlar yaşlı istismarının görünen rakamların çok üzerinde olduğunu düşünüyor.

Yaşlılara Yönelik Aile İçinde Yaşanan İstismar

Ne yazık ki evet.

Araştırmalar yaşlılara yönelik ihmal ve istismarın önemli bir bölümünün aile çevresinde gerçekleşebildiğini gösteriyor.

Bu durum her aile için geçerli değildir elbette.

Ancak ekonomik baskılar, bakım yükü, psikolojik sorunlar veya kuşak çatışmaları zaman zaman risk oluşturabiliyor.

Özellikle ileri yaşlarda bakım ihtiyacının artmasıyla birlikte yaşlı bireylerin

bağımlılığı yükseliyor ve bu durum kötü niyetli kişiler tarafından istismar edilebiliyor.Yaşlılık ve Bakım Ekonomisi

Devlet Otoritesi Neler Yapabilir

Yaşlı bireyleri korumak yalnızca ailelerin değil, devletin ve toplumun da sorumluluğudur.http://UN Decade of Healthy Ageing

Düzenli Sosyal İnceleme Sistemi

Belirli yaş üzerindeki bireyler için sosyal hizmet uzmanları tarafından düzenli ziyaretler yapılabilir.

Yaşlı Destek Hatları

Şiddet veya ihmal yaşayan yaşlıların kolayca ulaşabileceği özel danışma hatları yaygınlaştırılabilir.

Bankacılık Güvenliği

Özellikle ekonomik istismarı önlemek için ileri yaş gruplarına yönelik ek finansal güvenlik uygulamaları geliştirilebilir.Yaş Aldıkça Fazla Para Harcıyoruz

Evde Bakım Denetimi

Bakım hizmeti alan bireylerin düzenli olarak izlenmesi kötü muameleyi azaltabilir.

Komşuluk ve Mahalle Takibi

Yerel yönetimlerin yaşlı bireylerle düzenli iletişim kurması erken müdahaleyi kolaylaştırabilir.

Yaşlılara Yönelik İstismar ve Dünyada Yapılan Başarılı Uygulamalar

Japonya

Dünyanın en yaşlı nüfuslarından birine sahip olan Japonya’da mahalle temelli yaşlı takip sistemleri uygulanıyor.

İsveç

Yaşlı bakım hizmetleri büyük ölçüde kamu tarafından destekleniyor ve düzenli denetleniyor.

Hollanda

“Yaş Dostu Şehirler” modeliyle yaşlı bireylerin sosyal yaşama aktif katılımı teşvik ediliyor.

Kanada

Yaşlı istismarını bildiren sağlık çalışanları ve sosyal hizmet uzmanları için özel eğitim programları uygulanıyor.

Yaşlılara Yönelik İstismar ve Bireyler Kendilerini Nasıl Koruyabilir

Her ne kadar sorumluluk toplumun olsa da bazı önlemler yaşlı bireylerin güvenliğini artırabilir.

Sosyal Bağları Güçlü Tutun

Yalnızlık istismar riskini artırabilir.

Finansal İşlemleri Kayıt Altında Tutun

Önemli belgeleri ve hesap hareketlerini düzenli takip edin.

Teknolojiyi Kullanmaktan Çekinmeyin

Görüntülü görüşme uygulamaları ve dijital iletişim araçları yalnızlığı azaltabilir.

Sağlık Kontrollerini Aksatmayın

Düzenli sağlık takibi hem fiziksel hem zihinsel sağlığı destekler.

Haklarınızı Öğrenin

Sosyal hizmetler ve hukuki destek mekanizmaları hakkında bilgi sahibi olun.

Yaşlılıkta Saygı Bir Lütuf Değil, Haktır

Bir toplumun gelişmişliği yalnızca ekonomik göstergelerle ölçülmez.

Çocuklarına nasıl davrandığı kadar yaşlılarına nasıl davrandığı da önemlidir.

Bugün yaşlı olarak gördüğümüz insanlar:

• Bu ülkenin öğretmenleri,
• İşçileri,
• Çiftçileri,
• Doktorları,
• Mühendisleri,
• Anne ve babalarıdır.

Onlar sayesinde bugünün toplumu inşa edildi.

Bu nedenle yaşlı bireylere saygı göstermek bir nezaket değil, toplumsal bir

sorumluluktur.

Sonuç:

Yaşlıların Sessizliğini Duymak

15 Haziran Dünya Yaşlılara Yönelik Şiddet, İstismar ve İhmal Farkındalık Günü yalnızca bir takvim günü değildir.

Bu gün bize önemli bir gerçeği hatırlatır:

Bir gün hepimiz yaşlanacağız.

Bugün yaşlı bireyler için kurduğumuz sistemler, yarın bizim yaşam kalitemizi belirleyecek.

Daha güvenli, daha saygılı ve daha kapsayıcı bir toplum oluşturmanın yolu; Sosyal Güvenlik Haftası: Geçmişten Geleceğe Güvenceli Bir Yaşamın Önemi

Yaşlı bireyleri yalnızca korumaktan değil, onları yaşamın aktif ve değerli bir parçası olarak görmekten geçiyor.

Çünkü yaşlılık bir sorun değil, hayatın doğal ve değerli bir dönemidir.