Mehmet Ali Tekinsoy
Cumhuriyet Bayramı Türkiye Büyük Millet Meclisinin 29 Ekim 1923 de yeni yönetimin ilanı sebebi ile tüm yurtta ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde kutlanmaktadır.
Her şeyden önce 1925 yılında çıkarılan bir kanunla kutlanmaya başlanmıştır.
Ancak 29 Ekim için Ankara’da 101 pare top atışı ile duyurulmuştur.
Ayrıca 29 Ekim gecesi ile 30 Ekim 1923 tarihinde başta Ankara olmak üzere
tüm ülkede bir bayram havasında kutlanmıştır.
29 Ekim gecesi ve 30 Ekim günündeki şenlikleri halk kendiliğinden organize etti.
Fakat ertesi yıl, 26 Ekim 1924 tarihli 986 numaralı kararname ile
Kutlamalar için 101 pare top atılarak ve planlanacak özel bir programla kutlanmasına karar verilmiştir.
Böylece 1924 yılında yapılan kutlamalar, daha sonra yapılacak olan ilanın kutlamalarının başlangıcı olmuştur.
Cumhuriyet Bayramı ve Kanunlaşması
2 Şubat 1925’te Dışişleri Bakanlığı tarafından düzenlenen bir kanun teklifiyle, 29 Ekim’in bayram olması önerilmiştir.
Sonuçta bu teklif Meclis Anayasa Komisyonu tarafından incelenerek 18 Nisan’da karara bağlanmıştır.
19 Nisan’da ise teklif TBMM tarafından kabul edilmiştir.
Bunu takiben de her yıl 29 Ekim’de Yurt içinde ve Yurt dışı temsilciliklerde kutlanmaya başlanmıştır.
Ayrıca Hükümet 27 Mayıs 1935 tarihinde milli bayramlar hakkında yeni bir düzenleme yaparak
ülkede kutlanan bayramları ve içeriklerini yeniden belirlemiştir.
Cumhuriyet’in ilan edildiği 29 Ekim günü “Ulusal Bayram” olarak ilan edilmiştir.
Sonuçta devlet adına yalnız o gün tören yapılması karara bağlanmıştır.
Ancak 11 Haziran 1933 tarihinde TBMM’de görüşülen ve 12 maddeden oluşan 2305 sayılı “Cumhuriyet’in İlanının Onuncu Yıl Dönümü Kutlama Kanunu” kabul edilmiştir.
Bu Kanunla 10. yıl kutlamalarının üç gün sürmesi ve bu günlerin resmi tatil olması kararlaştırılmıştır.
Tüm yurtta, 10. yıl bayram kutlama törenlerinin yapıldığı yerlere “Cumhuriyet Meydanı” adı verilmiştir.
Bu kapsamda da isim koyma törenleri yapılmıştır.
Ayrıca isim koyma törenleri sırasında hatıra olarak “Cumhuriyet Anıtı” denilen mütevazı anıtlar yapılarak açılmışlardır.
Sonuçta Mustafa Kemal, Ankara Cumhuriyet Meydanı’nda Onuncu Yıl Nutku’nu okumuştur.
Bu konudaki Nutuk Okumak, Cumhuriyet yazılarımızı da okumanızı öneririz.
Onuncu Yıl Marşı bestelenerek bu marş her yerde okunmaya başlanmıştır.
Kaynak: https://tr.wikipedia.org web sitesinden 27.10.2021 tarihinde alıntılanmıştır.
Doç. Dr. Nuri Haksever