Ortak hesaba limit koymak mümkün ama ne yapmalıyız?
Bunu bir örnekle anlatalım.
İhsan Amca’nın büyük oğlundan olan iki torunu var.
Büyüğü bu sene üniversiteye başlayacak.
İstanbul’da bir vakıf üniversitesinin makine mühendisliğini kazandı.
İhsan Amca, malum, ekonomik koşullar zor, İstanbul’da hayat pahalı.
Torununun üniversite eğitimine katkıda bulunmak istemektedir.
Üniversiteye Hazırlanmada İzlenecek Yöntemler
Nerden duymuşsa artık, bana dedi ki, “Hocam banka havalesi, EFT ile para göndermek istemiyorum.
Bankadaki hesabıma torunumu da katsam, nasıl olur?” Bankalar
İhsan Amca’nın çözümü aslında mantıklı ve pratik.
Öyle ya, sürekli banka havalesi, EFT ile uğraşmak yerine, ya mevcut banka hesabından torununa da para çekme yetkisi verecek ya da torunu ile birlikte bir banka hesabı açacak.
Aslında birlikte banka hesapları oldukça yaygındır.
Anne-babalar, ileride çocukları üniversiteye gidince kullansınlar diye çocukları adına bir banka hesabı açarlar.
Bu hesaba yavaş yavaş, durumları oldukça biraz para yatırıp biriktirmeye başlarlar.
Ama sadece çocuk adına hesap açmak yerine, kendi adlarına açacakları bir hesaba çocuklarını ortak ederler.
Yani çocukları ile birlikte banka hesapları olur.
Ya da karı-koca birlikte banka hesabı açıp, birikimlerini bu ortak hesaptan yönetirler.
Pekiyi sadece çocuk adına hesap açsalardı ne olurdu?
O zaman çocuğun adına açtıkları hesaba yatıracakları paralar, bağış niteliğini kazanacaktır.
Bağışladıkları parayı da istedikleri gibi çekip kendileri kullanamayacaktı.
Aslında İhsan Amca da öyle yapmak istiyor, üniversite hayatını finanse etmek için torununa yapacağı maddi yardımı, bağış olarak yapmak istiyor.
O zaman da birlikte hesap açılmasına gerek yok sevgili İhsan Amcacığım, doğrudan torunun adına açılacak hesaba para yatırabilirsin.
Fakat merak ediyorsan hukuki durum nedir anlatayım sevgili İhsan Amca.
Tek başına açılabilir mi
Önce diyeceksin ki, torunun yanında olmadan da, onunla birlikte hesap açabilir misin?
Kısaca sen şunu diyorsun İhsan Amca, “ortak hesap” hesap sahipleri ile birlikte mi açılmalı,
yoksa bir kişi bankaya gidip, “ben falanca kişi ile birlikte banka hesabı açmak istiyorum” demesi yeterli mi?
Yeterli İhsan Amca, bir kimse ile birlikte banka hesabı açmak isteyen herkes,
o kişi olmadan da tek başına bankaya gidip, onunla birlikte bir banka hesabı açabilmektedir.
Torunun için sen de böyle yaparsan, torununa sürpriz yapmış olursun.
Tabii ki, ortak hesap açılan diğer kişinin imzasının alınmasını şart koşabilirsin de.
Birden fazla kişinin herhangi bir bankada açtırdıkları birlikteki hesaptaki paralar bakımından, her ikisi de bankadan müteselsil alacaklıdır.
Yani banka ortak hesap sahiplerinden birisine ödeme yapmakla borcundan kurtulmaktadır.
Ortak hesap sahiplerinden isteyen bankaya gidip, bankadaki paranın tamamını çekebilmektedir.
Ortak Hesaba Koyulan Para Bankadan İstenemez
Aklına hemen şu soru geldi değil mi İhsan Amca; ortak hesaptaki paranın tamamını hesap sahiplerinden birisi çektiğinde, tamam bankaya karşı diyecek bir şeyimiz yok, ama parayı çekene karşı da mı bir şey diyemeyiz?
“Paranın yarısı bizim” diyebiliriz İhsan Amca.
Çünkü, birlikteki hesaplardaki paranın hesap sahiplerine eşit olarak ait olduğu kabul edilmektedir.
Burada hemen, farklı bir oranın kararlaştırılabileceğini, “aç parantez” belirtmiş olayım.
Yani üç kişi adına bir ortak hesap varsa, farklı bir oran da kararlaştırılmamışsa, her biri hesaptaki paranın üçte birine sahiptir.
Eğer paranın tamamını birisi çekmişse, diğerleri ondan hakları olan üçte bir parayı isteyebilirler.
Ama dediğim gibi İhsan Amca, bunu parayı çeken birlikte hesap sahibinden isteyebilirler, bankadan değil.
Aman, bankaya karşı yanlış dava açılmasın.
Miras da kalıyor
Ortak hesaba sadece bir taraf para yatırmış ve paranın tamamını da o çekmişse mi?
Yani yatırdığı parayı geri çekmişse, yine de diğer hesap sahipleri ile paylaşmak zorunda mı?
Üzgünüm İhsan Amca, birlikteki hesaptaki para “ortak” tır, hangi hesap sahibi yatırırsa yatırsın.
İsterse hesap sahibi olmayan birisi yatırsın, “hesap ortaklık oranı” değişmez.
İhsan Amca, üç günlük ölüm dünya, birlikte hesap sahiplerinden birisi ölebilir de.
Bu durumda hayatta kalan birlikte hesap sahibi, işte paranın tamamını tek başına çekemiyor.
Sadece yarısını çekebiliyor.
Çünkü artık ortak hesaptaki paranın yarısı, ölen hesap sahibinin bıraktığı terekeye aittir. Mirasta Hayırlı Evlat Sözleşmesi
İşte böyle İhsan Amca, torununa maddi yardımda bulunmak isterken, açacağın birlikte hesaptaki paranın tamamını torunun çekme hakkı olacağını, bunu engellemek istiyorsan, limit koyabileceğini de belirtmiş olayım.
İstersen, hesaptaki paranın sadece üçte biri, dörtte biri torununa ait olacak şekilde de birlikte hesap açabilirsin.
İki türü var
İhsan Amcacığım, birlikteki hesabın da iki türü vardır.
Burası biraz karışık, ama ben oldukça sade ve anlaşılır izah edeceğim.
Eğer ortak hesap açılırken ya da sonradan, hesap sahiplerinin hepsi tek başlarına, sadece kendi imzaları ile hesaptaki parayı çekme, EFT, havale yapma gibi yetkisi de verilmişse, ortada birlikteki hesabın “tek imzalı” sı vardır.
Buna biz “teselsüllü ortak hesap” da diyoruz.
Sağlamcılar için
Ortak hesabın bir diğer türü vardır ki İhsan Amca, o daha sağlamcıdır.
Ortak hesap sahipleri birlikteki hesaplarına tek başlarına sadece para yatırabilirler, ama tek başlarına ne para çekebilir, ne havale, ne de hesaptaki parayı azaltıcı başka bir işlem yapabilirler.
Bunlar mutlaka birlikte hareket etmek zorundadırlar.
Birlikteki hesabın bu türü “çift imzalı ortak hesap” tır.
Biz bu hesap türüne “teselsülsüz ortak hesap” da diyoruz.
Yani müteselsil alacaklılığın olmadığı hesap türü.
Burası çok önemli sevgili İhsan Amca;
Ortak hesap açılırken hesap sahiplerinin;
Tek başlarına mı, tek imzayla mı, birlikte mi hesap üzerinde tasarruf edeceklerine ilişkin hiçbir açıklama yoksa, ortak hesabın “teselsüllü ortak hesap”, yani “tek imzalı ortak hesap” olduğu kabul edilmektedir.
Her hesap sahibi tek başına gidip, ortak hesaptaki bütün parayı çekebilmektedir.
Çünkü hukuken, her bir ortak hesap sahibi, hukuken bankaya karşı müteselsil alacaklı sıfatına sahip kabul edilmektedir.
